EEN NETFLIX ORIGINAL-DOCUMENTAIRE
Bijna al het gedrag dat schade aanricht, komt voort uit angst.
Je stand ophouden…
…je territorium verdedigen of je welzijn.
Maar vooruitgang laat zich niet stuiten.
Dit is Apollo Control. Zet de landing maar in.
Ik herhaal: zet de landing in.
Er waren in die tijd heel wat vooroordelen.
Vrouwelijke ruimtevaarders. Belachelijk.
Begrepen. Je komt goed door, Jim. We zweven.
Oké, Jim. Kun je me horen? Over.
Ik hoor je goed, je klinkt prachtig.
We weten allemaal wel waarom het er niet van kwam.
Oké. 90 meter.
Nog 15 seconden.
Neem jij het over, Sarah.
Het was een mannenbolwerk.
En er was geen vrouwenbolwerk.
Er is nog tien procent brandstof.
Ik denk dat we zo goed waren, dat ze het maar niets vonden, dus…
Daar komt de schaduw.
Perfecte plek hier. Een paar rotsblokken, niet slecht.
Ik had nog niemand verteld dat ik astronaut wilde worden.
Ik ging het gewoon worden.
Je bent vlak. Dalen maar.
Oké. Zeven, zes procent. Best snel.
Contact. Stop.
Iemand moet de eerste zijn die tegen de keer in gaat.
Iemand moet vooroplopen.
Dit is een kleine sprong voor een vrouw…
…en weer een reuzenstap voor de mensheid.
Verrassing.
Hoe gaat het? -Prima.
Fijn om je te zien.
Dag, schat. Hoe is het? -Goed.
Fijn je te zien, lieverd. -Leuk jou te zien.
In wat voor vliegtuig vlieg jij normaal? -Doorgaans in een 172.
Hoewel ik de laatste keer in een Cherokee vloog.
Het maakt me niet zoveel uit. Pipers ken ik sinds mijn drie Comanches.
Het Comanche-meisje. Ik weet het nog. -Ja. Laagdekker-Comanches.
Ik heb geboft. Ik vloog ook elke maand in een Stearman.
Mooi. -Geweldig.
Dat is het vliegtuig dat ik in Californië had toen ik 20 was.
Ik was als kind heel erg nieuwsgierig.
Ik zat voor het eerst in een vliegtuig op mijn negende.
PILOOT
Het was geweldig. De vrijheid, uitlaatgassen…
…de wind door mijn haren.
Precies wat ik zocht.
Die vleugels zaten aan mij vast.
Ik ben opgegroeid in Minnesota.
Elke dag zag ik dat vliegtuig overvliegen en ik dacht: dat zou ik ook kunnen.
Mijn ouders moesten er niets van hebben.
Vliegen, dat was niets voor vrouwen. Maar ik wist het beter, ik ging vliegen.
PILOOT
Ik denk dat je je eerste solo…
…als je grootste prestatie ziet van al je vliegervaringen.
PILOOT
Het was de sensatie van de lucht in gaan en daarboven vrij zijn.
Je keek omlaag en alles was in perspectief.
Ik wilde altijd iets nieuws leren en een nieuw avontuur beleven.
Er kwamen stuntvliegers naar Flint en ze boden tochtjes aan.
B zei dat ze vanaf dat ze instapte, opsteeg en naar beneden keek…
ECHTGENOOT
…zei: ‘Dit is geweldig. Dit wil ik doen.’
Dit is Janey’s trouwfoto.
Als kind was mijn moeder welgesteld.
Ze maakte daar gebruik van door haar dromen waar te maken.
ZOON VAN JANEY
Zeventien. Je hebt gelijk.
Ik had mijn eerste vliegervaring toen ik nog heel jong was.
DOCHTER VAN JANEY
Moeder was de piloot.
En daar gingen we, de lucht in.
En moeder vond het geweldig om haar meisje te laten zien…
…dat je zoiets kon doen.
Dus we gaan steeds hoger en hoger…
…en komen steeds dichter bij de wolken.
Ik vind het best eng, want volgens mij zijn die wolken keihard…
…en botsen we er straks tegenaan en gaan we dood.
We stijgen door. Ik zei:
‘Waarom gaan we naar de wolken? We gaan botsen.’
En ze moest lachen en zei: ‘Let maar op.’
En daar gingen we, door de wolken en erboven.
Echt wonderbaarlijk.
Nog steeds, als ik optrek…
…denk ik heel vaak: God, waarom ik?
Waarom mag ik dit doen?
Ik hoefde geen zetje te hebben. Ik popelde.
PILOOT
Ik vond vliegen zo fijn.
Er waren altijd wel vooroordelen als vrouwen op mannenterrein kwamen.
Maar er waren verhalen over vrouwen die doorbraken in de luchtvaart.
Ik wist dus dat het kon.
Ze wil het record bij de vrouwen verbeteren: Jacqueline Cochran.
Start in Detroit voor de beste vrouw in de lucht.
Vrouwen vorderen snel.
Het record, op naam van een Française, was 444 kilometer per uur.
Jacqueline vliegt 27 km per uur sneller.
Ze landt en ik ben benieuwd hoe ze eruitziet…
…na een vlucht met een snelheid van 472 km per uur.
Dat is zo snel dat je haar in de war raakt.
Kijk maar…
Nee, ik heb Jackie Cochran nooit ontmoet. Maar ik heb wel een verhaal.
Ik ging landen op Cincinnati…
…en de toren gaf me instructies.
En toen hoorde ik de stem van een vrouw.
Ze vloog in een Lockheed Lodestar.
En ik dacht: mijn hemel, welke pilote zit in die grote, oude Lockheed?
De toren riep haar op en ze zeiden: ‘Lockheed, u gaat naar de verkeerde baan.’
En zij zei:
‘Ik land verdorie op de baan die ik wil.’
En ik dacht natuurlijk…
…jee, dat kun je dus op de radio zeggen.
INTERVIEW JACKIE COCHRAN
Er was geen speciale aanleiding nodig om haar uit te nodigen.
Ze is misschien wel de beroemdste pilote ter wereld.
Blijkbaar vloog je al in 1932 solo op Roosevelt Field.
Dat klopt. En… -Landde met uitgevallen motor.
Ja. En dat was 48 uur na mijn eerste landing.
Hoelang had je les gehad toen je…
Vijf uur en vijf minuten.
Maar je hebt ook flink succes gehad in de cosmetica-industrie.
Jazeker. -Trouwen met een miljonair helpt vast wel?
Nou, daarvoor had ik ook al succes.
Jacqueline Cochran was een bijzondere dame.
Ze groeide op in armoede in het zuiden van de VS.
Ze had haar eigen bedrijf opgericht.
Ze ontmoette Floyd Odlum, die…
…voor de oorlog, de best betaalde CEO in de Verenigde Staten was.
Jackie was erg individualistisch.
De eerste vrouw die zus en zo deed.
En Jackie wilde vooroplopen.
Vrouwen met vleugels.
Op Avenger Field in Texas…
…neemt de beroemde piloot Cochran haar leerlingen een laatste inspectie af.
Dan vliegen ze naar de diploma-uitreiking.
‘Tot ziens, dochter. Ik werk nu voor het leger.’
Jackie Cochran stond aan het hoofd van het WASP-programma…
…de Women’s Airforce Service Pilots, die in alles vlogen.
Dat was voor het eerst.
Ze vlogen in alles, maar voerden geen strijd.
Zij brachten de toestellen heen en terug.
Ze haalden de vliegtuigen op bij de fabriek…
…en vlogen ze naar een plek waar ze werden overgedragen.
Deze vrouwen vlogen met dezelfde training, of minder, dan de mannen…
…en ze deden dat net zo veilig.
Ze konden dus even goed vliegen.
Een WASP zei je niet dat vliegen niets voor vrouwen was.
Of dat een meisje niet tegelijkertijd een goede piloot en een vrouw kan zijn.
Na de oorlog wilden ze zo blijven. Ze wilden hun zelfstandigheid niet kwijt.
Velen bleven werken in de luchtvaart.
En velen wilden niet terug achter het aanrecht.
Ze wilden hun vrijheid terug.
POEDERDONS-DERBY
Deze vrouwen waren geweldige mentoren.
Ze organiseerden luchtraces die ze Poederdons-derby’s noemden.
Ik deed voor het eerst mee in ’52.
Als je 18 bent, ken je geen angst…
…en komt het woord moed niet in je op.
Je denkt aan avonturen en plezier maken.
Omdat je, als je 18 bent, denkt dat je niets kan gebeuren.
‘Poederdons-derby’ klinkt geweldig.
Het was zo leuk om te hebben deelgenomen.
Als je bij de startstreep staat en de vlag gaat omlaag…
…dan zet je de motor aan en je stijgt op…
…en ik bleef dicht op de baan om op snelheid te komen.
De vrouwen die ook meedoen aan die luchtraces, zijn fantastisch…
…en ze zijn heel inspirerend.
Vrienden voor het leven.
Geweldig om deze 13e jaarlijkse luchtrace voor dames te winnen.
Mary en ik zijn trots.
We zijn blij dat we in Florida zijn. Prachtig hier.
Luchtraces waren heel belangrijk.
Je zag het temperament. Deze dames wisten wat ze deden.
De luchtracers vormden een hechte club. De band was heel hecht.
DE ‘RUIMTEWEDLOOP’ BEGINT
Op 4 oktober 1957…
…gebeurde er iets wereldschokkends.
Spoetnik. Nee, maar.
Je zag dat ding om de aarde draaien.
De ruimte was toen heel spannend.
Iedereen was ermee bezig.
Ik herinner me het opmerkelijke enthousiasme van moeder…
…toen ze wist dat de Spoetnik rond de aarde zou gaan draaien.
Ze riep ons allemaal het huis uit en liet ons omhoog kijken en…
…ze had grapefruitsap in haar hand en ze goot het zo over zich heen.
Ze was zo opgewonden.
Het ging zo snel. Eerst werden de Spoetniks gelanceerd…
…en daarna de dieren.
Ik denk dat iedereen stond te kijken van die prestaties.
Ik weet nog dat de Russen…
…in al hun pogingen waren geslaagd op dat moment.
Ze liepen voor op ons.
De VS moest de achterstand inhalen.
DE VS BEGINT MET EEN PROGRAMMA VOOR BEMANDE RUIMTEVLUCHTEN
Een van deze zeven jongemannen wordt de eerste Amerikaan in de ruimte.
Dit zijn de ruimtevaarders.
Project Mercury van de VS.
DE ASTRONAUTEN
Aanvankelijk wilden heel veel militairen meedoen aan dit programma.
Ze stelden dus criteria op waaraan een astronaut moest voldoen.
Eenieder moet hebben:
een testpilootbrevet, ter zee of in de lucht…
…1500 vlieguren…
…een straalvliegtuigbrevet…
…een opleiding techniek…
…en een lengte van 1,80 of minder.
Tweeëndertig kandidaten meldden zich bij de Lovelace-kliniek…
…voor een grondig lichamelijk onderzoek.
Dat bestond uit testen volgens de normale klinische procedures…
…en een aantal nieuwe testen voor Project Mercury.
NASA had dr. Lovelace geselecteerd…
…om de criteria te bepalen voor de astronauten in het programma. Hij had dus de testen ontwikkeld en hij had ze uitgevoerd.
De vraag is: is dr. Lovelace klaar met zijn werk?
We hopen dat we kunnen blijven meewerken.
Ik kan wel zeggen dat al onze doctoren en technici…
…nu een beetje moe zijn.
Mijn vader was dr. William Randolph Lovelace II.
Hij had een prachtige glimlach, maar kon ook erg serieus zijn.
Hij was in de eerste plaats arts…
…maar hij was altijd bezig met vliegen en ruimtegeneeskunde.
Ze vroegen of hij hoofd ruimtegeneeskunde bij NASA wilde worden.
Dat was leuk, want de zeven astronauten kwamen bijna elke avond bij ons eten.
En we moesten met iedereen een praatje maken.
Dat deden we dus en we aten met hen…
…stemden elke avond op degene die we de leukste vonden…
…en vertelden dat ’s morgens bij het ontbijt aan onze vader.
Het was altijd Scott Carpenter.
Het was gewoon zo geweldig.
Ze staken de draak met mijn vader en de testen die ze moesten doen…
…maar altijd met respect.
Ik denk dat de onderzoeken in de kliniek van dr. Lovelace in Albuquerque…
…met name een paar van die testen daar, het zwaarst waren.
Eentje eruit halen is lastig…
…als je nagaat hoeveel openingen er zijn in je lichaam…
…en hoe diep je daarin kunt komen…
Nou verklap je het.
Zeg nu maar gewoon welke test voor jou het zwaarst zou zijn.
De eenheidsworsten.
Dat betekende dat er geen verschil was in godsdienst…
…in afkomst, of wat dan ook.
Ze waren gewoon precies hetzelfde.
Mijn vader vond het belangrijk dat er ook vrouwelijke astronauten waren.
Als je vooroploopt, ga je uit van je intuïtie, denk ik.
Hij vond dat vrouwen een rol hadden in de ruimte…
…dat ze fysiek en emotioneel sommige eigenschappen hadden…
…die sterker waren dan die van de mannen.
En hij wilde hun geschiktheid toetsen door hun testuitslagen te vergelijken…
…met die van de mannelijke astronauten.
Ongetwijfeld…
…was het een van de vrouwen in zijn leven die hem op die gedachte bracht…
…zijn omgang met Jackie Cochran.
Ik ben Jacqueline Cochran. Ik zou graag de eerste vrouw in de ruimte zijn.
Iedereen die zo lang in de lucht is geweest…
…als ik in de afgelopen 34 jaar…
…zal ernaar hunkeren om nog ietsje verder te gaan.
Jackie Cochran was mijn peettante.
En…
…Floyd Odlum zat in de raad van bestuur. Ik denk als voorzitter.
Hij was de eerste voorzitter van ons bestuur voor de Lovelace-kliniek.
Dus hij ging naar Floyd Odlum en Jackie…
…en zij financierden dat onderzoek.
FEBRUARI 1960 - WERVING PROEFPERSONEN VOOR HET ONDERZOEK ‘VROUW IN DE RUIMTE’
Dat was zijn programma.
Dr. Lovelace deed het op eigen houtje, buiten zijn contract met NASA om…
…en nodigde 25 vrouwen uit voor een fysiek onderzoek…
…dat erg leek op dat van de astronauten.
Ze hadden een lijst met de beste piloten die ze kenden.
En een van de eersten die werd opgeroepen was Jerrie Cobb.
BEROEPSVLIEGER
Ze was een geweldig mens.
Dr. Lovelace en generaal Flickinger vroegen me of ik…
…als eerste vrouw getest wilde worden.
Dat was in 1959. Ze kwamen net terug van een bijeenkomst in Moskou.
Daar hadden ze gehoord dat de Russen vrouwelijke kosmonauten gingen opleiden.
Dat was al drie jaar aan de gang.
Dus, dachten ze, wij moeten iets gaan doen.
Ze vroegen of ik als eerste vrouw de test wilde doen…
…ik kon niet snel genoeg ja zeggen, en toen…
Ik kende Jerrie van de Aero Commander.
Ze had heel wat gevlogen.
Ze vloog vaak op Zuid-Amerika. En ik kende haar levensverhaal.
Ja, ik kende Jerrie Cobb. Een goede piloot.
Maar ik denk dat ik net zo goed als zij kon vliegen.
Zij vond misschien van niet, maar ik dacht van wel.
Waarom zou er in het westerse programma behoefte zijn aan vrouwen in de ruimte?
Nou, is er dan behoefte aan mannen in de ruimte?
Als we een mens de ruimte in sturen, dan moeten we de beste sturen.
En vrouwen zijn in sommige dingen sterk en mannen in andere.
Ze hebben allebei hun nut.
Jerrie en ik kwamen beiden uit Oklahoma.
Ze belde me op en zei: ‘Wil je ruimtevaarder worden?’
Ik zei: ‘Nou en of.’
Ik kende Wally.
Wally nam me een keer apart bij een wedstrijd…
…en zei: ‘Ik zit in een geheim programma.
Het is een ruimtevaartprogramma en heel erg geheim.’
En ik dacht: dat klinkt goed. Ik wil daar wel aan meedoen.
Dus ik schrijf in mijn brief aan dr. Lovelace:
‘Ik ben lichamelijk gezond en ik ben piloot.
Mag ik meedoen aan de testen?’
En dit is zijn antwoord. Hij sluit een lijstje bij…
…met de eisen die worden gesteld aan vrouwelijke ruimtevaarders.
Het eerste dat ze vragen is: hoeveel vlieguren heb je totaal?
Dat kan ik ze vertellen.
Dan je uren in een verkeersvliegtuig…
…uren gevlogen met: luchtballonnen, parachutesprongen…
…uren boven de 6000 meter…
…uren boven de 9000 meter, uren boven de 12.000 meter…
…ervaring met een lagedrukcabine, met explosieve decompressie…
…met een drukpak.
Vraag 1 kon ik beantwoorden.
Ja. We voldeden geen van allen. Zij was ingenieur.
Wij waren proefpersonen.
VERKEERSVLIEGER
BEROEPSVLIEGER
VERKEERSVLIEGER
B stond op die lijst.
Dit paste zo goed bij wie ze was.
Ik bedoel, ze was…
…een van de beste beroepspiloten van het land. Niemand was beter.
BEROEPSVLIEGER
Ze benaderden me.
En ik denk dat ze wisten dat ik vloog.
Dus ze bespraken het met me.
BEROEPSVLIEGER
VERKEERSVLIEGER
BEROEPSVLIEGER
Ik reisde door Europa en er gingen geruchten…
…van wat er gaande was en hoe er namen werden gevraagd.
En voor ik het wist, werd ik gebeld.
VERKEERSVLIEGER
BEROEPSVLIEGER
Ik zei tegen mijn baas:
‘Ik ben gevraagd om me te laten testen voor ruimtevaarder.’
Hij zei: ‘We kunnen je niet missen.’
Dus ik nam ontslag om te worden getest.
BEROEPSVLIEGER
Ik was de jongste.
De tweede die werd getest na Jerrie…
…misschien de derde, in februari ’61.
LOVELACE-KLINIEK
Er waren drie fasen in de test voor ruimtevaarder.
De eerste was in de Lovelace-kliniek.
Mijn ouders moesten voor me tekenen.
We werden apart of per tweetal getest.
En ik werd getest met Janey Hart, een fantastisch iemand.
HELIKOPTERVLIEGER, VERKEERSVLIEGER
Je werd niet geacht kinderen te hebben en Janey Hart had er acht.
Ze waren nieuwsgierig naar haar.
Zij en ik werden dus samen getest. Als laatste tweetal.
Het duurde vijf dagen.
En die waren ongelofelijk…
…want ze wisten niet echt wat onze lichamen zouden doen…
…in de buitenste atmosfeer…
…of hoe wij zouden reageren.
De onderzoeken waren zwaar. Ze waren grondig en namen veel tijd.
Ze waren iets grondiger dan de meeste lichamelijke onderzoeken.
Je holde van de ene naar de andere test.
We hadden longfunctietesten…
Die waren niet allemaal plezierig.
…testen van het vochtpercentage in je lichaam…
Sommige waren nogal vreemd.
Elke tand werd gefotografeerd. -Sommige waren vrij bizar.
Van elk botje in mijn lichaam was een röntgenfoto.
Ze maakten röntgenfoto na röntgenfoto.
Ze gaven me twee potjes. Op het ene stond ‘Urine’ en op het andere ‘Stoel’.
Ik had pret. Ik moest om sommige dingen lachen.
Ik zei: ‘Ik weet niet wat “stoel” is.
Ik zit op een stoel als ik de koeien melk in Taos.
Ik weet niet wat het is.’
‘Nou, stoel maak je wanneer je naar de wc gaat.’
Ik zei: ‘Wil je dat echt?’
Ik zal je in vertrouwen vertellen, vertel dit niet verder…
…we kregen elke morgen een klysma.
Ik zei: ‘Jeetje.’
Er waren meer dingen die echt raar waren.
Ze spoten ijskoud water in mijn oren.
Dan kan je lichaam gewoon niet meer…
…functioneren.
Je hebt geen controle over je lichaam.
O ja. Dat weet ik nog.
Ik vond het niets, maar deed wel mee.
Akelig wat ze die meiden aandeden.
Er kwam echt niet veel nieuws uit.
Kort na mijn vertrek had Jacqueline Cochran ook een gesprek.
Ze had wat testen gedaan…
…en hij ging haar de uitslag geven, vertelde hij.
Ik geloof dat hij zei: ‘Hier is ze niet blij mee.’
Ze hoorde dus dat ze geen deel uitmaakte van het programma.
Dat was vast een teleurstelling.
Ik denk dat ze toen al te oud was om zelfs maar in aanmerking te komen.
Daar zat ze niet mee.
Zou je een Mercury-astronaut, of astronaute, willen zijn?
Dat wil ik heel erg graag.
Leeftijd doet er toch niet toe als je maar fit bent, en dat ben ik.
Na gisteren, weet je wat ik deed?
Nee. -Ik ben nog gaan golfen…
…en heb eten gekookt.
De laatste dag hoorde ik dat ik door was.
Dat was heel belangrijk voor me.
Het was heel fijn toen de artsen zeiden dat ik de testen prima had doorstaan.
Opmerkelijk. Na negen voldragen zwangerschappen…
…wilde haar lichaam verder. Geweldig.
Van de ongeveer 23 vrouwen kwamen er maar 13 door de testen.
Later, toen B met Randy Lovelace sprak…
…was hij helemaal enthousiast over wat de vrouwen hadden gepresteerd.
DE USSR GAAT EEN MAN IN EEN BAAN ROND DE AARDE BRENGEN
Ik volgde het. Natuurlijk volgde ik wat de Russen deden.
Toen Joeri Gagarin omhoogging…
…weet je, dat was geweldig.
Dat was een gebeurtenis. Dat wisten we allemaal.
Tegelijkertijd waren we ons bewust van de concurrentie met de Sovjet-Unie.
Je had dus de ruimtewedloop…
…en aan de andere kant het wetenschapsavontuur.
Ik dacht destijds: waarom gaan de Amerikanen niet?
Zo dacht iedereen er toen over.
Eigenlijk klopten de Russen zich op de borst…
…en ze liepen duidelijk voor op ons ruimteprogramma.
Onze Mercury-mannen werden voorbereid om te concurreren, eigenlijk.
Drie, twee, een, nul.
Lancering.
Mooi. Lancering, en de klok loopt.
MEI 1961 - ALAN SHEPARD IS DE EERSTE AMERIKAAN IN DE RUIMTE
ZIJN SUBORBITALE VLUCHT DUURT 15 MINUTEN
Ze werden vastgegespt in een stoel, omhoog gestuurd en naar beneden gebracht.
‘Joehoe, gelukt. Maar ik zat niet aan het stuur.’
ONDERTUSSEN BEREIDEN DE VROUWEN ZICH VOOR OP FASE TWEE VAN HET ONDERZOEK
Fase twee was in Oklahoma City en ik logeerde bij Jerrie.
Dat waren de psychologische testen.
Ik hoorde van een test waarin je werd ondergedompeld in een waterbassin…
…en alle normale vijf zintuigen een tijdlang kwijt was.
Dat was een boeiend experiment…
…waarin ze je afzonderden in een bak warm water.
De bak stond in een grote ruimte…
Ze hadden al dopjes in mijn oren gedaan.
En ik had net genoeg schuimrubber voor onder mijn lendenen…
…en ik moest zo lang mogelijk blijven drijven.
Dus ik stap in het water en ga lekker liggen, armen en benen wijd.
Ik dacht: dit klopt niet.
Ik spatte met het water…
…maar voelde het niet.
Spatte water in mijn gezicht, niets.
Ik voelde helemaal niets.
Ze vond het interessant dat de vrouwen in die prikkelloze ruimte…
…graag voor altijd wilden blijven…
…terwijl de mannen er niet tegen konden. Die raakten van streek.
Je voelt eigenlijk niets.
Het is heel ontspannend, vond ik, en heel vredig.
Ik was druk bezig geweest voordat ik daar kwam.
Dus ik vond het wel fijn, de rust.
Ik vestigde een record van negenenhalf uur erin.
Maar de meeste mensen, de gemiddelde volwassenen…
…krijgen na zo’n drie uur hallucinaties.
Waardoor het kwam, was dat de temperatuur van het water…
…de vochtigheid binnen…
…precies zo hoog waren als mijn lichaamstemperatuur…
…zodat ik me gewichtloos voelde als ik op het water lag.
Ze dachten dat reizen in de ruimte zo zou zijn.
Dus ik lag daar.
Ik denk dat ik in slaap viel…
…eventjes.
Ik dacht eraan hoe wonderbaarlijk het zou zijn…
…om daar boven de lichtheid te voelen.
Het was vrijheid.
Je kijkt omhoog en je ziet de sterren…
…de maan en de zon.
Je vraagt je af: hoe werkt het?
Ik had het antwoord niet.
Maar ik dacht erover na.
Tussen de sterren zweven, dat is mijn doel.
FASE DRIE VAN HET ONDERZOEK ‘VROUW IN DE RUIMTE’
Het derde onderzoek werd gehouden in Pensacola, Florida, met de marine.
We moesten daar allemaal tegelijk heen, alle 13. We zagen elkaar voor het eerst.
Dit is een brief van Jacqueline Cochran.
Kijk: ‘Dr. Randolph Lovelace II van de Lovelace Foundation…
…heeft u laten weten dat u bent gevraagd om naar Pensacola te komen…
…om een aantal testen te laten afnemen vanaf 18 september 1961.
Ik raad u dringend aan om te gaan.’
We zouden oriëntering krijgen. En de centrifuge.
Er stonden veel mooie dingen te gebeuren.
Vliegen in een straalvliegtuig. Fantastisch.
Ze hadden hun tickets en hun vertrektijd. Alles was gereed.
We moesten ons melden op een maandag, geloof ik. Ik weet nog dat B zei dat ze haar golfclubs had ingepakt.
Toen kreeg NASA er lucht van.
Ze wisten niets van het programma van dr. Lovelace.
‘Helaas gaan de afspraken niet door.
Dit deel van het programma kan waarschijnlijk niet worden uitgevoerd.
Uw onkostenvoorschot kunt u terugstorten t.n.v. de Lovelace Foundation.’
Hier is er nog een.
‘Juffrouw Cobb heeft ons zojuist laten weten dat ze…
…het besluit tot uitstel van de test niet kan terugdraaien.
Excuus voor de korte termijn maar het kan niet anders.’
De resultaten vond hij beter dan die van de mannen…
…zei hij tegen ons en dat vonden we allemaal geweldig.
Hij ging ermee naar Washington.
Ze zeiden:
‘Wij willen geen vrouwelijke astronauten. Laat het gaan.’
NASA had er duidelijk geen zin in.
Ik ben ervan overtuigd dat ze overrompeld waren, behoorlijk…
…door het feit dat de vrouwen het zo goed deden.
Ze wilden dit programma gewoonweg niet.
Hij was nog nooit zo afgewezen, zei hij.
Ik bedoel, het was… nogal vernietigend.
Het was voor mij frustrerend…
…want ik wilde ermee doorgaan.
Maar we bleven brieven krijgen van Jerrie Cobb:
‘Blijf hopen. Blijf vliegen.
Misschien kunnen we het programma weer op de rails krijgen.’
Kort daarna was ik op een vliegveld waar ze een helikopteropleiding hadden.
Ik besloot, dat ga ik ook leren.
Alle mannen waren jaloers op die vrouw in die helikopter.
Ze zetten hem steeds heel dicht op de hangar.
Ik vond het een beetje eng om daar op te stijgen.
Maar ik zette het uit mijn hoofd.
Ik bleef doorknokken.
Tja, ik was teleurgesteld.
Maar rond die tijd besloot ik…
…dat ik het lesgeven ging inruilen voor iets anders met vliegen.
Dus ik ging werken voor Beech Aircraft Corporation.
Zij stonden op het punt een nieuw model te introduceren, de Musketeer.
In de VS vlogen maar twee vrouwen voor een vliegtuigfabrikant…
…en een daarvan was Jerrie Cobb, voor Aero Commander.
De andere was Joyce Case, die voor Beech Aircraft vloog.
Ze gingen een Musketeer introduceren.
Ze gingen met drie toestellen 90 dagen in 48 staten over land vliegen…
…ter kennismaking.
En ja, als twee van de drie piloten vrouw zijn…
…is dat gratis reclame.
We vlogen altijd in een jurk en op hoge hakken.
We werkten hard. We vlogen en vlogen maar.
We vlogen in formatie. Daar wisten we eerst niets over.
Maar na een paar dagen werden we best goed.
We voerden zo’n 80 veranderingen door in het eerste jaar.
We waren dus testpiloten. Zonder twijfel.
Ik werd na de testen ingehuurd…
…in Californië om bij Center Aviation te vliegen.
Ik had mijn Stearman gekocht en ik had mezelf leren stuntvliegen.
Ik vind vliegen zo leuk.
Ik vind stuntvliegen zo leuk.
Het is fantastisch omdat je vrij bent. Je zit niet aan de zwaartekracht vast.
Je kunt doen wat je wilt.
En zo voel ik me en zo denk ik erover.
Vrijheid.
Ik droom van de ruimte.
Ik wil daarboven zijn.
Dat zit in me.
Hoe kom ik daar?
Ik stel me dat voor.
Ik ben geen straalvliegtuig. Ik ben geen persoon.
Ik ben een ziel die opstijgt.
Begrepen.
Vijftien seconden. -Behouden vaart.
Goede reis, John Glenn.
FEBRUARI 1962 TIEN MAANDEN NA JOERI GAGARIN…
…KOMT JOHN GLENN IN EEN BAAN OM DE AARDE
Glenn was de eerste Amerikaan in een baan om de aarde.
Begrepen. Cape zegt los en ik ben los. Onze capsule is in orde.
En, laten we wel wezen…
…je gaat omhoog in een vehikel dat niet is getest.
Niemand, echt niemand weet wat er gaat gebeuren.
Begrepen. Gewichtloos en ik voel me prima. Capsule draait.
Dat uitzicht is fantastisch.
Dus ik heb respect voor Glenns moed.
Ik heb respect voor ieders moed.
Friendship 7, dit is Cape. Hoort u me?
Dit is Friendship 7. Een echte vuurbol buiten.
Tegelijk heb ik hetzelfde respect voor dezelfde moed van de vrouwen.
Hun bereidheid om aan het onbekende deel te nemen…
…was net zo sterk en moedig als bij de mannen.
Rond die tijd nam Jerrie contact op met de vrouwen en zei:
‘Oké. Laten we herrie gaan schoppen omdat ze ons hebben belet…
…om naar Pensacola te gaan voor meer testen.
Het geheim is uitgelekt.’
JULI 1962 - DE MERCURY 13 LEGGEN HUN ZAAK VOOR AAN HET CONGRES
VROUWEN WILLEN RUIMTE IN DE RUIMTE
Jerrie Cobb en Janey Hart dachten dat ze bij de Senaatscommissie…
…wel weer groen licht zouden krijgen…
…omdat Janey Hart politieke invloed had.
ECHTGENOTE SENATOR: WAAROM GEEN RUIMTEVROUWEN?
Mijn vader werd in de Senaat gekozen…
…nadat hij vicegouverneur was geweest van Michigan.
Janey en Jerrie Cobb waren van mening…
…dat het Congres tegen NASA moest zeggen: laten we meedoen. Laten we dit doen.
‘ASTRONAUTES’ SMEKEN OM RUIMTE IN DE RUIMTE
‘Juffrouw Cobb en mevrouw Hart…
…als iedereen zover is, openen we de zitting.’
Janey legde een openingsverklaring af.
‘Vrouwen dienen een rol te hebben in het ruimteonderzoek.
Ik vind het onvoorstelbaar…
…dat de ruimte alleen aan mannen zou zijn voorbehouden…
…als een soort herensociëteit.
HOORZITTINGEN
Honderd jaar geleden was het ondenkbaar…
…dat vrouwen in een ziekenhuis zouden werken.
Met hun fragiele en gevoelige inborst zouden ze nooit tegen de gruwelen kunnen.
Uiteindelijk mochten een paar vrouwen het proberen…
…mits ze van middelbare leeftijd waren en lelijk.
Lelijke vrouwen stonden kennelijk steviger in hun schoenen.
Ik wil beweren dat vandaag de dag een vrouw in de ruimte niet absurder is…
…dan een vrouw in een veldhospitaal honderd jaar terug.’
Mrs Hart, u heeft kinderen.
Zou het voor een astronaute moeilijk zijn om ook een gezin te hebben?
In welke volgorde?
Ik vraag u: in welke volgorde?
Ik heb acht kinderen op de wereld gezet en ik voed ze nu op…
…en toch is het me gelukt om 2000 vlieguren te halen…
…en vliegervaring op te doen…
…en ook nog mijn man te helpen met zijn campagnes en zo.
Dit wijst er dus op dat ik mijn tijd constructief benut naast de kinderen.
Ik geloof niet dat ons gezin eronder heeft geleden.
U zou aan de kinderen moeten vragen wat zij ervan vinden.
Met acht kinderen in tien jaar en geen problemen, dacht ik dat…
…de ruimte voor haar misschien niet zo’n grote uitdaging was.
Ze vroegen: ‘Waarom wilt u naar de maan?’ Dat stond in de krant.
En zij zei: ‘Als u acht kinderen had, zou u dat ook willen.’
‘“Miss Cobb, hebt u een verklaring?” Miss Cobb: “Jazeker.”’
‘Wij vrouwelijke piloten die mee willen doen aan het ruimteonderzoek…
…willen geen gevecht aangaan met de andere sekse.
We zijn alleen op zoek naar een plaats in de ruimtetoekomst van ons land…
…zonder discriminatie.
Als burgers van dit land vragen we…
…of we mogen meeschrijven, serieus en oprecht…
…aan de geschiedenis nu, zoals vrouwen ook in het verleden hebben gedaan.
Geen enkel land heeft al een vrouw naar de ruimte gestuurd.
Wij bieden u 13 vrouwelijke piloten aan als vrijwilliger.’
Denkt u dat vrouwen worden gediscrimineerd in het ruimteprogramma?
Ik denk niet per se.
Ik denk dat er regels zijn opgesteld die het onmogelijk maken…
…dat vrouwen voldoen aan de eisen voor astronauten.
De onmogelijkste eis waar het steeds over ging was natuurlijk…
…dat ze allemaal testpiloot waren en straaljagerbevoegd…
…en meestal ook gevechtspiloot.
Zij voldeden dus aan een eis waaraan geen vrouw kon voldoen.
Natuurlijk konden ze dat niet, omdat ze dat niet mochten worden.
Er bestond een wet.
Eisenhower had bepaald dat vrouwen die in een legervliegtuig vlogen…
…man moesten zijn.
Ik vind niet dat ze astronaut moeten worden, want…
…mannen zijn volwassener dan vrouwen.
Ik denk dat vrouwen evenveel rechten als mannen moeten hebben…
…en als ze geschikt zijn en willen, dan moeten ze worden opgeleid.
Ja, ik vind van wel. Want ze zijn lichter, en klein, en…
Ik vind van wel.
En wat is uw mening? -Nee, daar ben ik het niet mee eens.
Ik denk dat vrouwen fysiek niet geschikt zijn voor astronaut.
Ik denk zeker dat vrouwen het kunnen.
Als ze fysiek en mentaal fit zijn, dan zijn ze niet anders dan mannen.
Er lopen minder vrouwen bij de psychiater. Dat zegt wel iets over hun geest.
DAG TWEE VAN DE HOORZITTING
Degenen die de zitting leidden, hadden zoveel ontzag voor de astronauten…
…die kwamen spreken en getuigen.
Scott Carpenter en John Glenn gaven hun mening.
John Glenn was de held. Hij was God.
Ruimte-God.
John Glenn. Ja.
Niet de meest geliefde figuur bij ons thuis, zeker niet bij moeder.
John Glenn deed zijn verhaal.
‘Het is gewoon een feit.
De mannen gaan vechten in de oorlog en besturen de vliegtuigen…
…en komen terug en helpen met ontwerpen en bouwen en testen.
Dat de vrouwen hier geen rol in spelen, is een maatschappelijk gegeven.’
‘Als de vrouwen kunnen bewijzen dat ze beter zijn…
…zullen we ze met open armen en gejuich verwelkomen.’
Ja, vast.
Maar als u een vrouw vond die geschikter was dan u…
…hoe ziet u dat in het programma?
Die zou hartelijk welkom zijn.
‘Kunt u zich voorstellen dat een vrouw een straaljager bestuurt?’
‘Lieve hemel, nee.’
Maar Jacqueline Cochran had in straaljagers gevlogen.
Ze had allerlei records gebroken.
Ze kon bij de toestellen…
…omdat haar man, Floyd Odlum, ze bouwde voor de luchtmacht.
Zij was dus het bewijs dat vrouwen het konden.
Op de hoorzitting van het Congres legde ze een verklaring af.
Floyd Odlum en Jackie Cochran…
…waren belangrijke medestanders van de Lovelace Foundation.
Dus ik gaf de hoop niet op.
Dit is geweldig.
Jonge, jonge.
Goed. Ik lees nu voor uit de verklaring van Jacqueline Cochran.
‘De bemande ruimtevluchten zijn bijzonder duur…
…en urgent vanwege het landsbelang…
…daarom was het begrijpelijk en juist de astronauten te kiezen…
…uit de groep mannelijke piloten die al hadden bewezen…
…met het testen van toestellen en hogesnelheidsvluchten…
…dat ze ervaren, competent en geschikt genoeg waren…
…om eventuele noodsituaties in een nieuwe omgeving aan te kunnen.
Telkens haal ik uit de kranten…
…dat we niet willen dat er vertraging optreedt…
…en er wordt, dat is niet te vermijden…
…heel veel geld weggegooid als een grote groep vrouwen gaat meedoen…
…want die ben je kwijt als ze trouwen.’
Ik vind het ongelooflijk.
Waarom? Waarom deed Jackie Cochran dat?
In feite zette ze de vrouwen van het ruimteprogramma buiten spel.
Hoe ze dat kon doen, weet ik niet.
Het schokkendste van de hoorzittingen was dat…
…we merkten dat ze zich tegen ons keerde.
Janey en Jerrie rekenden op de steun van Jackie Cochran.
En Jackie Cochran deed niet wat ze verwachtten.
Dat was schrikken, ja. -Ja, behoorlijk.
Jacqueline Cochran…
…had eigenlijk altijd bij het leger gewerkt.
Daarom liet ze zich door de hoge omes, door de generaals, ervan overtuigen…
…dat als ze dit nu doordrukte, het nadelig zou zijn voor het programma.
Het kon zelfs het einde zijn van het programma.
Ik vind dat bespottelijk, maar zij geloofde het.
INTERVIEW JACKIE COCHRAN, 1974
Ze namen mijn verklaring af.
Ik stuurde hem rond om goedkeuring te krijgen…
…van de chef-staf luchtmacht…
…de admiraal en de chef-staf van het leger…
…met een briefje: ‘Dit ga ik zeggen.
Maar als u het er niet mee eens bent, zal ik mijn mond houden.’
Jackie Cochran was geen feministe.
Volgens mij is de definitie van feministe…
…iemand die opkomt voor vrouwen en ze steunt.
Jackie kwam op voor Jackie.
Ik denk dat als Jackie een van de 13 in het programma was geweest…
…haar hele manier van doen, haar hele verklaring…
…en alles wat ze zei, heel anders zou zijn geweest.
Daarna werd het programma geschrapt door vicepresident Johnson.
De vrouwen deden het te goed.
Er is een kenmerkende brief getekend door Lyndon Johnson.
Hij was degene die zei: ‘Dit programma moet nu stoppen’…
…en tekende de brief.
WE MOETEN ER NU MEE STOPPEN.
Zijn woorden waren: ‘Nu stoppen.’
Lyndon Johnson zei, naar verluidt:
‘Nou, vrouwen worden ongesteld.’
Kon je maar op een pakje tampons zetten…
…dat je best kunt vliegen als je ongesteld bent.
Het was zo typerend voor de mannen toen en hoe ze naar vrouwen keken.
Er waren massa’s manieren om te zorgen dat ze niet bereikten wat ze wilden.
Ik denk dat het te maken had met jongetjes die alle aandacht wilden…
…omdat ze de helden van de dag waren.
Eén mooie vrouw die astronaut werd…
…zou al het nieuws overvleugelen…
…zodanig dat de andere zeven zouden denken:
wat is er misgegaan en waar is mijn geld?
Als de heren die de Mercury 13 verzaakten…
…zich goed hadden gevoeld…
…hadden ze zich anders opgesteld.
In wezen gaat het gewoon om kleine jongetjes die bang zijn.
We weten waarom het er niet van kwam.
Dat is terug te voeren op…
…vooroordelen, fijne, ouderwetse vooroordelen.
Natuurlijk hadden ze die.
Het was een mannenbolwerk.
En er bestond geen vrouwenbolwerk.
Ik was teleurgesteld, want ik wist dat ik goed was…
Maar dat vonden ze maar niets, of ze vonden ons maar niets.
Dus dat was dat.
Vele jaren later…
…gaf Jackie toe dat ze zich geneerde, ze had spijt…
…en ze schaamde zich een beetje, en zei dat tegen me.
Als we eerder op de maan willen zijn, moeten we ze inhalen.
Wanneer zal dat zijn, en waar gaat hun volgende ruimtereis heen?
Vaststellen waar we staan is lastig als de tegenpartij alles verheimelijkt…
…en we niets weten. Je weet niet hoeveel vaart je moet maken.
Je hebt geen idee? Er staat er een op stapel.
Geen enkel. Ik heb geen geheime informatie…
…ik weet alleen wat ik in de krant lees.
JUNI 1963 - VALENTINA TERESJKOVA OP WEG OM DE EERSTE VROUW IN DE RUIMTE TE WORDEN
Valentina…
…ook al was ze Russisch en hadden wij graag een Amerikaanse gezien…
…was goed voor het programma.
Het was moedig om in zo’n vehikel te klimmen…
…en omhoog te schieten en dan maar te zien wat er gebeurde.
VALENTINA CIRKELT 48 KEER OM DE AARDE
Valentina was sportparachutiste.
Wij hadden liever een piloot gezien.
Maar het feit dat zij een vrouw de ruimte in lieten gaan…
…was een doorbraak…
…en we hadden veel bewondering voor haar.
Het was weer een grote propagandazege voor de Russen.
B zat maar te denken hoe dom deze mannen waren.
De Russen hebben een vrouw omhoog gestuurd.
Is er in ons programma ruimte voor een vrouwelijke astronaut, denkt u?
Nou, we hadden een vrouw kunnen sturen…
PROJECT MERCURY-ASTRONAUT
…in het tweede Mercury-Atlasprogramma.
We hadden een vrouw kunnen sturen, net zo’n soort vrouw…
…in plaats van de chimpansee.
Tja…
Moeder was echt boos. Echt boos.
Zeker weten. En dat bleef ze eigenlijk.
De stopzetting van dit programma zorgde dat ze steeds radicaler werd.
Moeder was een van de oprichters van NOW…
…de National Organization for Women.
Ze was gevraagd vanwege de hoorzittingen.
Ze hamerde dag en nacht op gelijke rechten voor vrouwen…
…week in, week uit…
…bijna tot je dacht: daar gaat ze weer.
MAART 1965 - NASA LANCEERT TWEE MENSEN, VIJF MAANDEN NA DE RUSSEN
MANNEN ZET U SCHRAP
ALLE VROUWEN ZIJN PRACHTIG
GELIJKE RECHTEN VOOR MOEDERS
JULI 1969 - NASA PROBEERT EERDER DAN DE RUSSEN OP DE MAAN TE ZIJN
EINDE: RACISME, SEKSISME, KAPITALISME
VANDAAG MAKEN VROUWEN DE WERELD VRIJ
Dit is een kleine stap voor een vrouw…
…een reuzensprong voor alle vrouwen.
U hebt maar 15 minuten voordat u terug moet naar de LEM, over…
Oké.
We gaan aan het werk. Sarah, we moeten monsters nemen.
Naar de maan gaan was een van de dingen in de jaren 60… …waar we allemaal trots konden zijn.
Het is een geweldige tocht.
Beetje lastig sturen soms.
Maar stel je voor hoeveel meer gewicht het zou hebben gehad…
…als een vrouw de maan op was gestapt.
Het was een serieus gemiste kans.
Het had ons bestaan enorm kunnen veranderen.
Niet alleen doordat meisjes techniek gingen studeren…
…maar doordat vrouwen machtsposities konden innemen…
WELKOM THUIS, JANEY
…en gebruiken en gedragslijnen konden inzetten die stonden voor…
…de humanitaire component van vrouwen…
…tegenover de mannelijke zucht naar oorlog.
ONZE HELDIN
Dat zou een geweldige positieve invloed hebben gehad…
…vrouwen hebben gesterkt…
…en een eind hebben gemaakt aan het idee…
…dat vrouwen in dit land niet hetzelfde kunnen als mannen.
WELKOM, GENE NORA
Ik had graag op de maan rondgelopen.
Ik had graag de Amerikaanse vlag geplant in de korst van de maan…
…en gesalueerd…
…een paar stenen opgepakt, en mens, die stenen zijn veel waard nu…
…en de opdrachten uitgevoerd.
Het was geweldig geweest.
Ik had er kunnen lopen. Ik had stof kunnen doen opwaaien.
Want dat deden de mannen.
Ik had dat allemaal ook gekund.
Ik ben opgegroeid in Elmira…
…en het aardige van Elmira is dat er een zweefvliegtuigmuseum is.
Als kind zag ik ze opstijgen en landen.
Ik vroeg me af: hoe zou het daarboven zijn?
Ik ging denken dat ik misschien ooit zou vliegen.
Toen ik ouder werd, besloot ik astronaut te worden.
Ik dacht niet: dat kan niet, want ik ben geen man.
Meer in de trant van: ik word astronaut…
…gewoon een vrouwelijke.
De luchtmacht liet vanaf 1976 vrouwen toe tot de opleiding.
Ik zat in het eerste klasje van vrouwelijke piloten…
…die net van school kwamen.
Het was een test…
…dus we wisten dat als wij niet slaagden, er geen vrouwen meer zouden vliegen.
Dus ik deed erg mijn best.
Ik maakte geen afspraakjes. Ik had geen woest sociaal leven.
Het was zo belangrijk voor me zo goed mogelijk te zijn.
Ik vond de luchtmacht fantastisch. Echt fantastisch.
Maar ik vertelde niet dat ik astronaut wilde zijn…
…want dan zouden ze zeggen dat dat niet kon.
Ik was aan het vliegen.
Ik kwam terug bij het eskader…
…en er hing een briefje op het prikbord. Er stond: ‘Bel NASA.’
Ik dacht: dat wordt blijven of stoppen.
John Young nam de telefoon aan.
Hij had op de maan gewandeld tijdens het Apolloprogramma.
Hij zei: ‘Wil je nog steeds astronaut worden?’
Ik zei:
‘Ja.’
Toen stak hij een heel verhaal af over wat ik zou gaan doen.
‘Heb je nog vragen?’ ‘Ja. Word ik piloot of technicus?’
En hij zei: ‘Je wordt piloot.
Je wordt de eerste vrouw die het ruimteveer bestuurt.’
Mr President, Mrs Clinton…
…en Mr Goldin…
…ik kan u niet zeggen hoe vereerd ik ben dat ik hier mag zijn.
Ik wil u er graag op wijzen dat ik hier niet op eigen houtje ben gekomen.
Er zijn mij in deze eeuw zoveel vrouwen voorgegaan die ook zijn gaan vliegen.
Van de eerste stuntvliegers…
…tot de vrouwelijke luchtmachtpiloten in de Tweede Wereldoorlog…
…de Mercury-vrouwen die begin jaren 60…
…al die zware medische onderzoeken ondergingen.
Al deze vrouwen dienden als rolmodel en inspiratie.
Zonder hen stond ik hier niet en ik wil ze graag bijzonder bedanken.
De vrouwen van Mercury 13 zijn mijn helden.
We hadden een band omdat we piloot waren.
Ik vroeg ze allemaal voor de lancering.
Toen NASA erachter kwam wie ze waren…
…werden ze van mijn lijst gehaald en op de VIP-lijst gezet.
Toen Eileen Collins omhoog zou gaan…
…werd ik gebeld en nodigde ze me uit voor de lancering.
Ze hadden een persconferentie of zo…
…waar de astronauten op een podium zitten in die enorme zaal.
Ze gaven Eileen de microfoon.
Voor ze iets anders zei, zei ze:
‘Ik zou graag de Mercury 13 voor het voetlicht zien.’ En ze wees naar hen. Ze zei: ‘Willen jullie gaan staan?’
En toen las ze de namen op.
Vervolgens zei ze:
‘Als de Mercury 13 er niet waren geweest, dan stond ik hier niet.’
Ze waren heel vriendelijk en hartelijk tegen ons, aardiger kon niet.
Al die astronauten stonden op en begonnen te klappen, ik zal het nooit vergeten.
Startraket is ontstoken en Columbia wordt gelanceerd.
Nieuwe hoogtepunten voor vrouwen en röntgenastronomie.
Dit is Columbia. We zijn op weg, brandstofcel… nummer een.
Begrepen, Columbia. We zoeken het uit.
Het betekende voor ons veel om Eileen te leren kennen…
…en vooral om haar de lucht in te zien gaan.
Zo fijn, en we dachten: zij zit aan het stuur.
Die vrouw zit aan het stuur.
We voelden ons in onze eer hersteld, onze missie was niet vergeefs geweest.
We brachten mensen ertoe te denken: ja, vrouwen kunnen dit ook.
Houston, wat u ziet is het moment van deploy…
…als we de schakelaar omzetten, en het is zo stil.
Als ik praat over het toekomstig ruimteonderzoek…
…is een van de dingen die ik jonge mensen vertel…
…dat de 12 mensen op de maan allemaal mannen waren.
Maar dat kwam voort uit de cultuur van de jaren 60.
Jullie kunnen de eerste vrouw op de maan zijn…
…als je astronaut wordt.
Dat is mijn boodschap.
Misschien is de eerste mens op Mars wel een vrouw.
We hadden Eileen. We hadden de meiden.
Veel van hen zijn technici. Sommigen zijn piloten.
Dit zeg ik tegenwoordig tegen de jeugd:
‘Ga bij het STEM-programma.
Haal je ingenieurstitel.
Ga naar NASA.’
En: ‘Verdiep je in de ruimte. Verdiep je in vliegen.
Word verkeersvlieger. Word vlieginstructeur.
Als je dat wilt, gewoon doen. Want het is geweldig.’
IN LIEFDEVOLLE HERINNERING AAN PAMELA NEVILLE-SINGTON, 1959-2017